We vinden het belangrijk om goed met elkaar te blijven communiceren, en daarom zijn we begonnen met het oefenen in geweldloze communicatie.
We hebben hiervoor Jeantilette gevraagd van de (voormalige) stichting Loodens, De stichting is inmiddels opgeheven, maar het oefennetwerk (waar één van de leden ook actief in is) is er nog steeds.
Geweldloze communicatie gebeurt altijd op basis van gelijkwaardigheid. Maar door stress raakt deze gelijkwaardigheid vaak uit balans. Als de één dominant wordt, wordt de ander onderdanig. En andersom werkt het ook vaak zo.
Het gaat erom dat je je hiervan bewust bent en niet in dit mechanisme mee gaat (hoe moeilijk dit ook kan zijn).
Het is trouwens niet het idee dat je net doet alsof je aardig bent, en je boosheid verstopt. ‘Die boosheid lekt er toch wel uit, en wordt toch wel gevoeld’, aldus de workshopleidster. De kunst is om die boosheid (of een andere emotie) bij jezelf te houden. Blijf voelen wat je voelt, zonder het op de ander te projecteren. Zorg ook voor je eigen behoeften, als het mogelijk is. Het gaat er om in verbinding te blijven met je zelf, zo ben je ook meer aanwezig voor de ander. ‘Aardig willen blijven, terwijl je de spanning op voelt lopen is ook geweld’, verduidelijkte Jeantilette nog maar eens. Het is dus van belang om je spanningen en boosheid te uiten, hoe ongemakkelijk dat soms kan voelen. Voor de luisteraar is het ook ongemakkelijk, wordt ons duidelijk. Veel mensen hebben de neiging om dit ongemak weg te willen wuiven door te sussen, door het op te willen lossen of door zelf een eigen ervaring te delen. Dit is allemaal niet helpend. Pas door erkenning kunnen vervelende gevoelens worden opgelost.
Blijf dus bij de sensaties die je voelt in je lijf, dit zorgt voor bewustzijnsgroei! Blijf bij dat ongemakkelijke. Als je iets niet accepteert in jezelf, accepteer je dat ook niet in de ander. Dan ontstaat juist het geweld.’
Emoties zijn vaak complex. Onder de ene emotie kan weer een andere emotie zitten. Het heeft ook sterk te maken met je ‘programmering’, hoe heb je in je jeugd geleerd met emoties om te gaan. Daaruit volgt vaak ook gedrag als overlevingspatroon. Bijvoorbeeld jezelf blijven verstoppen als er een conflict is, terwijl je dan juist het contact nodig hebt.
Veel mensen mogen van zichzelf niet boos zijn, en straffen zichzelf dan met veroordelende gedachten naar zichzelf. Ook dit is niet helpend. ‘Accepteer je boosheid, ook die op jezelf! Alles, al je gevoel is er en mag er dus zijn!’ Het is behulpzaam om je eigen programmeringen te leren kennen (en dat kan een proces van jaren zijn). Het kan zijn dat je je kleiner maakt als het onveilig voelt, of dat je veel emoties van anderen oppikt en dan niet meer weet wat van hen is en wat niet. Veel mensen zijn ook bang om ‘er niet bij te horen’, waardoor ze niet uiten wat er in hen leeft.
Geweldloos communiceren is en blijft kwetsbaar, juist omdat je geen eisen stelt aan de anderen. Het is een vrijblijvende uitnodiging.
We hebben ook geoefend met ‘bewust onderbreken’. Voor als mensen maar door blijven praten, en eigenlijk zelf ook geen idee hebben waarom ze praten. Dan kan je zo iemand bewust, maar respectvol onderbreken. ‘Noem daarbij de naam van de ander’, legt Jeantilette uit. ‘Vaak zit die persoon in een soort trance, en moet je hem of haar even wakker schudden.’
Ook de oefening ‘bewust klagen’ was een eyeopener. Je gaat voor jezelf even gaan over een bepaalde situatie en persoon, niet denkend aan alles wat ‘hoort en niet hoort’ Daarna onderzoek je welke behoefte eronder zit. Het is meestal het tegenovergestelde van waarover je klaagt. Bijvoorbeeld ‘die manipulerende trut…..’ geeft de behoefte aan om zelfstandig te zijn en eigen keuzes te maken.
‘Hecht niet aan de door jou gewenste uitkomst. Dan pas is het echt geweldloos. De uitkomst zou kunnen zijn: het ermee eens zijn dat je het niet eens bent met elkaar. Besef altijd: de ander is niet zijn mening.’